Amerikan edebiyatının önemli isimlerinden James Baldwin’in İstanbul’da geçirdiği yıllar, Nilay Örnek’in anlatımıyla yeniden gündeme geliyor. “Her Umut Ortak Arar” konuşmaları kapsamında 1 Kasım’da gerçekleştirilecek buluşma, Baldwin’in yaşadığı evler üzerinden edebiyatla İstanbul’un kent hafızası arasındaki ilişkiye odaklanacak.
Bir şehir, bir yazarın hayatını ne kadar değiştirebilir? Peki yıllar önce o şehirde yaşayan bir yazarın izleri, bugün hâlâ sokaklarında ve binalarında bulunabilir mi?
Amerikan edebiyatının en etkili isimlerinden James Baldwin’in İstanbul’la kurduğu bağ, gazeteci ve yazar Nilay Örnek’in yeni söyleşisinin merkezinde yer alıyor.
1 Kasım Pazar günü Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin BlackBox etkinlik alanında gerçekleştirilecek “James Baldwin’in İstanbul’daki Evleri” başlıklı buluşma, yazarın 1960’lı yıllarda İstanbul’da yaşadığı mekânların hikâyelerini ele alacak.
James Baldwin Neden İstanbul’a Geldi?
1924 yılında Harlem’de doğan James Baldwin, Amerikan edebiyatında ırkçılık, kimlik, toplumsal eşitsizlik ve bireysel özgürlük üzerine yazdığı roman ve denemelerle önemli bir yer edindi.
Ancak Baldwin’in yaşamı yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’yle sınırlı değildi.
1948 yılında ülkesinden ayrılarak Paris’e yerleşen yazar, 1961 yılında yakın arkadaşı Türk tiyatro oyuncusu Engin Cezzar’ın davetiyle İstanbul’a geldi.
O dönemde yazmakta olduğu Another Country romanını tamamlamakta zorlanan Baldwin, İstanbul’da yeni bir çalışma ortamı buldu.
Engin Cezzar ve Gülriz Sururi’nin de aralarında bulunduğu sanat çevresiyle kurduğu ilişkiler, yazarın şehirde geçirdiği yılların önemli bir parçası oldu.
Baldwin, 1961’den 1971’e kadar Türkiye’ye farklı dönemlerde dönerek uzun süreli konaklamalar gerçekleştirdi.
“Another Country” İstanbul’da Tamamlandı
Baldwin’in İstanbul yıllarının edebiyat tarihi açısından önemli yanlarından biri, Another Country romanını burada tamamlamasıydı.
1962 yılında yayımlanan roman, ırklar arası ilişkiler, cinsellik, yabancılaşma ve toplumsal önyargılar üzerine kurulu çok katmanlı anlatısıyla yazarın en önemli eserlerinden biri haline geldi.
Baldwin için İstanbul, yalnızca farklı bir ülkede yaşama deneyimi değildi. Aynı zamanda Amerikan toplumuna ve kendi yaşamına uzaktan bakabildiği bir çalışma alanıydı.
Bu dönemde Türk sanatçılar, edebiyatçılar ve tiyatrocularla kurduğu dostluklar, yazarın entelektüel çevresini de genişletti.
Baldwin’in İstanbul’daki yaşamı, fotoğraf sanatçısı Sedat Pakay tarafından da belgelendi. Pakay’ın fotoğrafları, yazarı Boğaz kıyılarında, İstanbul sokaklarında ve gündelik yaşamın içinde gösteriyor.
Bir Yazarın Evlerinden İstanbul’un Hafızasına
Nilay Örnek’in “Her Umut Ortak Arar” projesi, İstanbul’un mimari ve kültürel hafızasını binaların hikâyeleri üzerinden araştırıyor.
Bu kez projenin odağında James Baldwin’in İstanbul’da yaşadığı evler bulunuyor.
Baldwin’in hayatında önemli bir yere sahip olan adreslerden biri, Rumelihisarı’ndaki tarihî Ahmet Vefik Paşa Kütüphanesi.
Yazar, 1966 yılında İstanbul’a döndüğünde burada yaşamış; dostlarını, sanatçıları ve edebiyatçıları ağırladığı bu mekânda çalışmalarını sürdürmüştü.
Bu ev aynı zamanda Baldwin’in Amerikalı ressam Beauford Delaney ile kurduğu yakın dostluğun İstanbul’daki izlerini de taşıyor.
Baldwin’in hikâyesi, bir yazarın yaşadığı mekânların yalnızca biyografik ayrıntılar olmadığını; sanat üretimi, dostluklar ve yaratıcı süreçler hakkında da önemli bilgiler barındırabileceğini gösteriyor.
Edebiyatın Kentle Kurduğu İlişki
Bir yazarın edebî dünyasını anlamak için yalnızca kitaplarını okumak yeterli mi?
Yaşadığı şehirler, yürüdüğü sokaklar, çalıştığı odalar ve karşılaştığı insanlar da eserlerinin oluşumunda belirleyici olabilir.
James Baldwin’in İstanbul yılları, edebiyatın coğrafyayla kurduğu bu ilişkinin dikkat çekici örneklerinden biri.
Nilay Örnek’in gerçekleştireceği söyleşi, Baldwin’in yaşam öyküsünü İstanbul’un mimari ve toplumsal hafızası üzerinden yeniden ele alma fırsatı sunuyor.
“James Baldwin’in İstanbul’daki Evleri” başlıklı buluşma, 1 Kasım 2026 Pazar günü saat 14.00’te Türkiye İş Bankası Resim Heykel Müzesi’nin BlackBox etkinlik alanında gerçekleştirilecek.
