1897 yılında İstanbul’da imzalanan bir çeyiz senedi, 129 yıl sonra yazıldığı semtte yeniden hayat buluyor. Metin Akdülger’in de oyuncu kadrosunda yer aldığı “Bir Çeyiz Sözleşmesi”, 30. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında 30 Ekim’de Yeniköy Panayia Kilisesi’nde seyirciyle buluşacak.
Bir evlilik sözleşmesi, aradan geçen 129 yılın ardından bize ne anlatabilir?
1897 yılında Yeniköy’de yaşayan bir ailenin kızları için hazırladığı çeyiz senedi, bugün İstanbul’un en sıra dışı tiyatro projelerinden birinin merkezinde yer alıyor.
İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) tarafından düzenlenen 30. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında sahnelenecek “Bir Çeyiz Sözleşmesi”, gerçek bir tarihî belgeden hareketle geçmişin gündelik hayatını, kadınların toplumsal konumunu ve İstanbul’un çokkültürlü hafızasını yeniden düşünmeye davet ediyor.
Yetmiş Osmanlı lirası, on iki havlu ve bir sandık
Hikâyenin başlangıcı 28 Mayıs 1897’ye uzanıyor.
Yeniköy’de yaşayan Nikolaos ve Sevasti Mumcis, kızları Carolina’nın Paşabahçeli bakkal Antonios Angelidis ile evlenmesi için bir çeyiz sözleşmesi hazırlıyor.
Belgede Carolina’ya bırakılacak eşyalar ayrıntılarıyla sıralanıyor: Yetmiş Osmanlı lirası, on iki havlu, on iki keten masa örtüsü, üç yünlü elbise, bir kürk, bir ayna ve bir sandık.
Bugün sıradan görünebilecek bu liste, dönemin evlilik anlayışına, ekonomik ilişkilerine ve kadınların hayatına dair izler taşıyor.
Oyunun dikkat çekici yanı ise bu belgeyi tarihî bir hikâyenin dekoru olarak kullanmaması. Sözleşmenin kendisi anlatının merkezine yerleşirken seyirci de geçmişten gelen bu metnin tanığına dönüşüyor.
Murat Daltaban yönetiyor, Metin Akdülger sahnede
Orhan Türker’in arşiv çalışmasından hareketle Elif Özge Maltepe tarafından kaleme alınan oyunun yönetmenliğini, DOT Tiyatro’nun kurucusu Murat Daltaban üstleniyor.
Oyuncu kadrosunda ise Metin Akdülger, Gizem Güçlü, Selin Tâli, Tan Temel ve Pınar Yıldırım yer alıyor.
Yapım, yalnızca oyuncu kadrosuyla değil, mekân seçimiyle de alışılmış tiyatro deneyiminden ayrılıyor.
Çünkü oyun, sözleşmenin düzenlendiği Yeniköy’de, Panayia Rum Ortodoks Kilisesi’nde sahneleniyor.
Kilisenin taş duvarları, mimarisi ve akustiği gösterinin bir parçasına dönüşürken izleyici geleneksel bir tiyatro salonundan farklı bir deneyimin içine giriyor.
İstanbul’un unutulmuş hikâyeleri
“Bir Çeyiz Sözleşmesi”, geçmişi yalnızca yeniden canlandırmayı amaçlamıyor. Bir zamanlar bir ailenin özel hayatına ait olan belgenin, yıllar sonra kamusal bir anlatıya dönüşmesini sağlıyor.
Bu tercih, İstanbul gibi farklı kültürlerin, dillerin ve toplulukların izlerini taşıyan bir şehirde ayrıca anlam kazanıyor.
Bir çeyiz sandığında neler bulunduğunu öğrenmek, ilk bakışta küçük bir tarihsel ayrıntı gibi görünebilir. Ancak bu eşyaların kim tarafından, hangi koşullarda ve neden kayda geçirildiğini düşünmek, geçmişin toplumsal ilişkilerine farklı bir kapı aralıyor.
“Bir Çeyiz Sözleşmesi”, 30 Ekim’den itibaren Yeniköy Panayia Kilisesi’nde sahnelenecek. Yaklaşık 70 dakika süren ve ara verilmeyen yapım, festivalin mekâna özgü tiyatro deneyimleri arasında yer alıyor.
